1. Temel İlkeler
2. Hizmet Türleri
3. Program ve İhtiyaç Analizi
4. Yürütme Komisyonu
5. Görevler ve Çalışma Süreleri
6. İlgili PDR Araçları
1. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Temel İlkeleri
- Eğitim Bütünlüğü ve Kapsayıcılık: Hizmetler eğitim-öğretim sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır; tüm öğrencilere açık, gelişimsel ve önleyici bir yaklaşımla planlanır.
- Bilimsellik, Profesyonellik ve Etik: Hizmetler bilimsel yöntem ve standartlara dayalı olarak, Bakanlığın etik ilkeleri doğrultusunda ve bireysel farklılıklara saygı gösterilerek yürütülür.
- Gönüllülük ve Gizlilik: Bireysel psikolojik danışma sürecinde gönüllülük ve gizlilik esastır; ancak öğrencinin kendisine veya başkasına zarar verme riski ya da yasal bildirim gerektiren durumlarda mesleki ve yasal yükümlülükler gözetilir.
- İş Birliği ve Paydaş Katılımı: Öğrencinin bütüncül gelişimi için okul yönetimi, psikolojik danışman, sınıf rehber öğretmeni, alan öğretmenleri, RAM ve veliler arasında eş güdüm ve iş birliği sağlanır.
- Karar Sorumluluğu: Yönlendirme ve psikolojik danışma önerileri seçenek sunucu ve destekleyici niteliktedir; nihai karar ve sorumluluk öğrenci ve velisine aittir.
2. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmet Türleri
| Hizmet Alanı | Kapsam ve Uygulama Odakları | Sorumlu / Paydaşlar |
|---|---|---|
| Gelişimsel ve Önleyici Hizmetler | Okula ve yeni kademeye uyum, etkili öğrenme ve çalışma becerileri, kariyer/meslek gelişimi, sosyal-duygusal beceriler, akran ilişkileri ve risklere karşı koruyucu rehberlik çalışmaları. | Psikolojik danışman, sınıf rehber öğretmeni, okul yönetimi, veli |
| İyileştirici Hizmetler | Bireysel ve grupla psikolojik danışma, kriz ve travma müdahaleleri, uyum/davranış sorunlarında destekleyici çalışmalar ve gerektiğinde RAM veya sağlık kuruluşlarına sevk/yönlendirme. | Psikolojik danışman, RAM, sağlık/sosyal hizmet kurumları |
| Destek Hizmetler | Öğretmenlere yönelik müşavirlik (konsültasyon), veli bilgilendirme ve aile eğitimi çalışmaları, bireyi tanıma tekniklerinin uygulanması ve okul rehberlik programının izlenmesi. | Psikolojik danışman, sınıf/alan öğretmenleri, veliler |
3. İhtiyaç Analizi ve Okul Rehberlik Programı
- İhtiyaç Analizi Zamanlaması: Okul rehberlik ve psikolojik danışma programı hazırlanırken her eğitim öğretim yılının Mayıs ayında test ve test dışı teknikler (örneğin RİBA, anket, gözlem, görüşme ve gelişim verileri) kullanılarak öğrenci ihtiyaçları belirlenir.
- Programın İçeriği: Okul rehberlik programında genel, yerel ve özel hedefler; gelişimsel-önleyici, iyileştirici ve destek hizmetlere yönelik faaliyetler; tüm öğrencileri kapsayan çalışmalar ve değerlendirme ölçütleri yer alır.
- Bireyi Tanıma Araçları: Kullanılan ölçme ve tanıma araçları amaç değil araçtır; elde edilen veriler öğrencinin kendini tanıması ve gelişiminin desteklenmesi amacıyla kullanılır.
4. Okul Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yürütme Komisyonu
- Komisyon Yapısı: Okul müdürünün başkanlığında; müdür yardımcıları, rehber öğretmen/psikolojik danışmanlar, her sınıf düzeyinden seçilecek en az birer sınıf rehber öğretmeni (okul öncesinde farklı yaş gruplarından öğretmenler), öğrenci davranışlarını değerlendirme/disiplin kurulu temsilcisi ve okul-aile birliği temsilcisinden oluşur.
- Temel İşlevleri: Okul rehberlik programının hazırlanması, uygulanması, yerel hedeflerin netleştirilmesi, kurum içi koordinasyonun sağlanması ve yıl sonu değerlendirmelerinin yapılmasıdır.
Uygulama Notu: Komisyon toplantılarının gündemi, alınan kararlar ve dönemlik değerlendirmeler tutanak altına alınarak e-Rehberlik iş akışıyla uyumlu şekilde okul dosyasında muhafaza edilir.
5. Görevler, Nöbet ve Çalışma Süreleri
Okul Psikolojik Danışmanı / Rehber Öğretmeni
- Okul rehberlik programını hazırlar, yürütür ve yıl sonunda değerlendirir; bireysel/grupla psikolojik danışma ve rehberlik uygulamalarını gerçekleştirir.
- Öğretmenlere müşavirlik (konsültasyon) ve velilere rehberlik hizmeti sunar; özel eğitim ve risk altındaki öğrencilerin izleme ve yönlendirme süreçlerine katkı sağlar.
- Çalışma Süresi ve Nöbet: Rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde çalışma süresi, bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saatidir. Rehber öğretmen/psikolojik danışmanlara nöbet görevi verilemez; merkezi sınavlarda görev alabilir ve istemeleri hâlinde belleticilik görevi yapabilirler.
Sınıf Rehber Öğretmeni
- Sınıf rehberlik yıllık çalışma planını hazırlar ve rehberlik saatlerinde uygular; öğrenci tanıma fişleri ve sınıf risk/ihtiyaç verilerinin güncellenmesine destek olur.
- Gelişimsel, akademik veya sosyal-duygusal açıdan desteğe ihtiyaç duyan öğrencileri psikolojik danışmana (psikolojik danışman bulunmayan kurumlarda RAM'a) yönlendirir.
6. İlgili PDR Evrak ve Dijital Modüller
Yönetmelik kapsamındaki planlama, komisyon ve kayıt süreçlerini doğrudan uygulayabileceğiniz araçlar:
7. Resmî Mevzuat Dayanakları ve Dış Kaynak Bağlantıları
- Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği: 14/08/2020 tarihli ve 31213 sayılı Resmî Gazete (mevzuat.gov.tr — Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden tam metne erişebilirsiniz).
- MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ORGM): Güncel kılavuzlar, RİBA materyalleri ve e-Rehberlik duyuruları (orgm.meb.gov.tr).
- MEB Bilişim Sistemleri (MEBBİS / e-Okul / e-Rehberlik): Kurumsal işlem girişleri için mebbis.meb.gov.tr portalını kullanınız.